Anticiganizam i klasni rasizam u Evropi

Vladan Jeremić i Rena Rädle

Romi imaju dugačku migrantsku istoriju i kao takvi izloženi su represiji vekovima. Evropske države su uvele zakon protiv putujućih naroda (nomada, travellera) od sredine 15 veka(1). Migranti su percipirani kao uznemiravajući faktor, čak i kao preteća i napadajuća gupa, ona koja ugrožava bezbednost populacije starosedelaca. Bez registrovanog identiteta, mnogi Romi su potpuno izopšteni iz društva kao građani na čijoj teritoriji žive. Bivajući konstantno premeštani i re-naseljivani oni su viševekovni migranti čak i u okvirima granica jedne od država u kojoj su državljani. Pored optužbi, razočarenja i nesporazuma u odnosima prema većinskom stanonovništvu, danas se i dalje suočavamo sa dubokom diskriminacijom prema Romima koja nije ukorenjena samo u etničkom i kulturnom rasizmu ili anticiganizmu. Siromaštvo i nomadizam su preteći faktor svima onima koji žive u socijalnim sistemima koji su bazirani na sistemu vlasništva, akumulaciji dobara i teritorijalizmu. Vekovima je zapadna politika pokušavala da uključi siromašne u sistem socijalne zaštite ili da ih se otarasi: da ih protera ili da ih usmrti. Romi većeinom predstavljaju etničku klasu ekstremne siromašnosti koja može predstavljati prepreku nacionalnim ili evropskim integracijama. Izgleda kao je granica između bogatstva i ekstremnog siromaštva ona koja definiše na prvom mestu relaciju između Roma i ne-Roma.

Stanje u zemljama članicama EU je zategnuto a u državama gde su Romi mnogobrojniji: Rumuniji, Mađarskoj, Bugarskoj kao u bivšim jugoslovenskim republikama (pogotovu u Makedoniji i Srbiji) je alarmantno. Holokaustično stanje je ono u kome se nalaze Romi u Evropi u najvećem broju slučajeva. Jedan od osnovnih problema sa kojim se suočava jedan Rom ili jedna Romkinja, pored problema vezanog za sam nacionalni identitet - biti Rom/Romkinja, jeste pitanje pripadnosti marginalizovanoj društvenoj klasi koja je izložena drastičnoj pauperizaciji.

Različiti oblici fatalnih reakcija etničkog i klasnog rasizma se ispoljavaju širom Evrope prema Romima. Berluskonijeva vlada u Italiji je maja 2008. u Napulju izglasala vanredno stanje u vezi nomadskih naselja i zajednica na teritoriji nekoliko regiona, da bi time legitimisala uzimanje otisaka prstiju romskoj populaciji. Ovaj zakon jako podseća na anti-romske zakone iz srednjeg veka, kao i na najmračnji period evropske istorije 20. veka.

Situacija sa migrantima u Italiji je problematična, a katastrofalne aktivnosti koje preduzima fašistička desnica prema Romima dostižu svoj vrhunac u spaljivanju čitavih naselja, uništavanju imovine, nasilnim izbacivanjima Roma izvan oblasti pojedinih gradova u Italiji. Najdrastičniji ovakav primeri bili su u Livornu, Rimu, Napulju i Milanu od 2006 do danas(2).

U Finskoj je porušeno naselje koje su Romi izgradili, emigrirajući iz Rumunije u Helsinki da bi pronašli bolju egzistenciju. Tokom naše posete Helsinkiju, marta meseca 2009. godine i učestvovanja u razgovoru(3) u okviru izložbe o istoriji i kulturi Roma u Muzeju grada Helsinkija pod naslovom „Watch out Gypsies: The History of a Misunderstanding“(4), imali smo prilike da se uverimo da će se i ubuduće siromašni Romi onemogućiti u svojim migrantskim pokušajima. Tvrdi zakoni EU ne dozvoljavaju Romima da se nastane, da rade na alternativan način ili da se „neuklope“ u EU realnost.

Najstrašnije slike dolaze iz Mađarske, gde se od kraja 2008. godine dešava prava hajka na Rome. Pucanje i usmrćivanje romskih porodica od strane još uvek neidentifikovanih lica nacističkih gardi, primer je najgoreg rasističkog lova na ljude usred Evrope(5).

Živeći u EU ili non-EU zemljama, duboka i nepreispitana mržnja prema Romima ujedinjuje građane Evrope. Simptomatično je direktno nasilje protiv Roma tamo gde se otvorio duboki jaz između profitera neoliberalizma i lokalnog stanovništva koje stoji na ivici siromaštva.

Under the Bridge Beograd

Prolazeći kroz Beograd međunarodnim autoputem E-75 i prelazeći most Gazela koji spaja Beograd sa Novim Beogradom, zatičemo siromašno romsko naselje oko Starog Sajmišta. Prvi put smo se upoznali sa ljudima koji žive ispod mosta Gazela tokom okupljanja umetnika i aktivista na projektu „Under the Bridge Beograd“. koji smo organizovali zajedno sa kolegom Alexander Nikolić-em decembra 2004. godine. „Under the Bridge Beograd“ je kompleksan istraživački projekat o prostoru grada Beograda, a jedna od intervencija je bio pomenuti skup ispod mosta Gazela. Ovaj skup se pretvorio u veliki hepening koji je trajao osam časova, kada su stanovnici naselja, Romi i izbeglice, pozvali sve prisutne da se zapale vatru i ostanu sa njima u naselju. Učesnik projekta, David Rych u svom tekstu povodom našeg susreta ispod mosta Gazela beleži: „...„Umetnik kao Majka Tereza“ samo je zabluda, osim ako potraga za nekom značajnijom pomoći ne rezultira zvaničnim oblicima obuhvatnijeg društveno korisnog rada, koji bi, opet, zahtevao mnogo vremena i posvećenosti svakom pojedinačnom slučaju. Postoji nekoliko pitanja koja su predstavnici pomenute romske zajednice naveli kao problematična. Postoji još jedan razlog za upoznavanje sa tuđim nedaćama kada se radi o bilo kakvom radu vezanom za kulturu, a to je prevođenje već pomenutih razlika između dveju društvenih realnosti na razumljiviji jezik „stvarnog“. Bez sumnje, moramo priznati da postoji jaz između životnih stvarnosti pojedinaca odnosno grupa koji se nalaze na suprotnim tačkama društvene ose (ili među pripadnicima različitih nacija ili drugih grupa). Istovremeno, moramo prihvatiti stvarnost „Drugog“ kao samo još jednu komponentu zajedničkog bivstvovanja i istražiti i shvatiti mehanizme isključivanja koje vladajući sistem primenjuje na grupe na društvenoj margini. Po neko će možda nastaviti sa sličnom vrstom rada na drugim mestima. A naravno, neki se verovatno više nikada neće vratiti. Ni tamo, ni bilo gde drugde gde žive „subalterni“ (potlačeni). Ponekad je granica sopstveni prag...“(6).

  

             (Susret stanovnika naselja kod Starog Sajmišta i učesnika projekta „Under the Bridge Beograd“,

             14. decembar 2004., Beograd. Fotografija: Vladan Jeremić.)

Tokom narednih godina nekoliko umetnika je nastavilo aktivizam sa zajednicom ispod mosta Gazela radeći reportaže(7) i umetničke intervencije. Umetnici iz Beča izdaju vodič kroz naselje Gazela(8).

Već dugo vlasti grada Beograda pokušavaju da isele Gazelu kao i niz drugih Romskih naselja. Razlog za deportaciju/preseljenje nisu mizerni uslovi života u naselju ili njihovo loše stanje, nego pre svega infrastrukturni građevinski radovi, tj. urgentna rekonstrukcija mosta Gazela.

Ideja Skupštine grada Beograda da 2005. godine raseli Rome iz naselja kod Gazele, prouzrokovala je protest stanovnika novobeogradskog naselja „Dr Ivan Ribar“. Iako je njihova pobuna iskazivanje otvorene netrpeljivosti prema Romima, Novobeograđani su tvrdili da nije reč o rasizmu, već da strepe od prljavštine i obaranja cene svojih stanova: „...Mi nemamo ništa protiv Roma, ali se plašimo da se njihovi običaji i kultura ne mogu uklopiti u gradsku sredinu – rekao je jedan od stanara. - Nastaće higijenski problemi. Kako će bilo ko od nas uspeti da proda stan, ako nam pod nosem bude takvo naselje...“(9).

Sličan veliki protest se desio i septembra 2008. godine, kada su starosedeoci beogradskog prigradskog naselja Ovča, protestima pokušali da blokiraju početak radova na izgradnji naselja za Rome u Ovči. “Mi nemamo ništa protiv Roma, reagovali bi na isti način ako bi se neka druga nacionalna manjina naseljavala u Ovči. Problem leži u činjenici da bi preseljenje 130 romskih porodica značajno promenilo nacionalnu strukturu populacije. Ovo će imati katastrofalan efekat po našu tradiciju i način života” objasnio je jedan od članova organizacionog odbora koji pripada rumunskoj nacionalnoj manjini(10).

Belville Novog Beograda

Belville je ime novog kompleksa za stanovanje u Novom Beogradu izgrađenog od strane Blok 67 Associates d.o.o. društva, čiji su osnivači kompanije Delta Real Estate (koja pripada Delta Holding kompaniji koju vodi Miroslav Mišković, srpski najbogatiji tajkun) i Hypo-Alpe Adria banci(11). Njihov cilj je izgradnja poslovnih objekata i stanova za sportiste letnje Univerzijade koja se održava u Beogradu juna 2009. Nakon Univerzijade stanovi se ustupaju novim i unapred definisanim kupcima.

Iznenadnom akcijom 3. aprila 2009. godine, pored „Belville-a“ je bagerima srušeno četrdeset kuća u romskom naselju koje je je u okolini nastalo u poslednjih 5 godina. Odluku o rušenju romskih kuća doneo je Gradski sekretarijat za inspekcijske poslove. Gradonačelnik Beograda, Dragan Đilas, povodom rušenja romskog naselja je izjavio: "Onaj ko je nelegalno zaposeo deo gradskog zemljišta na mestima gde su predviđeni infrastrukturni objekti tu ne može da ostane. Nema nikakve veze da li su u pitanju Romi ili građani druge nacionalnosti. Ne može nekoliko stotina ljudi da zaustavlja razvoj Beograda niti dva miliona Beograđana može da bude talac bilo koga. Ovo je praksa koju će gradska vlast sprovoditi i dalje. Jednostavno, drugih rešenja nema"(12).

 

           (Četvrti dan nakon rušenja, stanovnici naselja u Bloku 67 bez krova nad glavom, 7. april 2009.,

           Novi Beograd. Fotografija: Vladan Jeremić)

Rušenju naselja je asistirala policija koja je obezbeđivala bagere ne dajući ljudima vremena ni da spasu svoje stvari. Nekoliko stanovnika je praktično izvučeno iz ruševina u samom trenutku dok je bager čistio teren. Našavši se u blizini ovih dešavanja, od samog početka boravili smo sa našim komšijama u Bloku 67. Toga dana je oko 12 časova blokirana ulica Jurija Gagararina. Stanovnici naselja su se organizovali za dalji protest koji je usledio u popodnevnim časovima ispred Skupštine grada Beograda. To večeri se ispred Skupštine grada Romima nije obratio niko a sutradan je nastavljen protest.

 

                        (Drugi protest stanovnika naselja i pridruženih građana ispred Skupštine grada

                        Beograda, 5.april.2009. godine. Fotografija: Vladan Jeremić.)

Nakon protesta i pritiska jednog dela javnosti uključili su se i građani Beograda kao i nekoliko nevladinih organizacija. Medijacijom UNHCR i WHO kao i državnog sekretara u Ministarstvu za ljudska i manjinska prava, gradska uprava Beograda je pokušala da reši smeštaj Roma, tako što je te noći u prigradskom naselju Boljevci započeto sa postavljanjem kontejnera za stanovanje. Birokratski aparat koji se pokrenuo da „reši“ ovo pitanje je na terenu se pokazao nefunkcionalan. Saznali smo da je u Boljevcima ubijen jedan Rom tinejdžer pre nekoliko godina. Ostaje pitanje zašto je odlučeno da kontejneri budu smešteni baš u ovome selu. Meštani Boljevaca su blokirali puteve zahtevajući da se kontejneri za stanovanje Roma uklone: „Ukoliko ih ne uklonite vi, mi ćemo spaliti i kontejnere i one koji pokušaju da se usele u njih" rekao je jedan od stanovnika Boljevaca. Prilikom protesta Boljevčana došlo je i do nasilnih akcija, kao što je pokušaj spaljivanja kontejnera i onemogućavanja Romima da se usele u postavljene privremene objekte. Ovaj događaj je poprimio karakteristike otvorene rasističke pobune. Gradonačelnik Đilas je izjavio: „Razumem strah Boljevčana, jer je trebalo da im dođu ljudi koji jednim delom nemaju ni lične karte, i ne zna se ko su", dodajući da „svi oni koji nemaju prebivalište u Beogradu moraju da se vrate u sredine iz kojih su ovde došli. To je zakonsko pravo i osnova svega i oko toga nema pregovora ni sa OEBS-om, UNHCR-om ni sa nevladinim organizacijama"(13).

Za Đilasa je pitanje Roma „rešeno" tako što je mali broj Roma smešten u prihvatilišta, a za ostale je razmešteno 13 kontejnera u Mirijevu, blizu starog Romskog naselja. Za polovinu ljudi nije još uvek pronađena nikakva alternativa.

 

(Stanovnik naselja, dve nedelje bez krova nad glavom živi u improvizovanom skloništu, prestar da ga prime u prihvatilište, 18. april, 2009. Fotografija: Vladan Jeremić.)

Iako Srbija 2009. godine predsedava „Dekadom Roma“, gradske vlasti u trenutku rušenja nisu imale pripremljen nikakav alternativni smeštaj. Bila su potrebna tri protesta i urgiranje internacionalnih organizacija da bi linč u medijima protiv Roma prestao i da bi se pokrenula bilo kakva akcija o alternativnom smeštaju. Tokom ovih deset dana nastao je i naš dokumentarni film „Belleville“ o neposrednim događajima u koje smo bili uključeni kao aktivni akteri boreći se za prava naših sugrađana. Ovaj dokumentarni film je svoju premijeru imao u Srpskom kulturnom centru u Parizu gde je u poslednjem trenutku uključen u deo naše izložbe pod prethodnim naslovom „Psihogeografska istraživanja“. Početkom maja 2009. planira se organizovanje projekcija ovoga filma u samom naselju u Bloku 67.

Evropski slamovi

Globalni izveštaj UN Habitata(14) razlučuje šest različitih “gradova” sa specifičnim akterima klasa i ekonomskim funkcijama: prvi grad je luksuzni grad, zatim džentrifikovani grad unapređenih usluga, grad predgrađa u kome se realizuje produkcija, grad nekvalifikovanih radnika i na kraju grad permanentno nezaposlene niže klase tj. “geto siromašnih” sa zaradom koja se ostvaruje od ilegalnih ili marginalnih aktivnosti te direktne ekspolatacije na ulici.

Šesti oblik je neformalni grad ili grad ilegalnosti koji se sastoji od mnoštva slamova u okviru jednog od velikih megasitija (npr. Lagos u Nigeriji ili Sao Paolo u Brazilu). Tamo neformalni sektor ima svoju bazu, usluga je redukovana i nestabilna, a stanovnici ne poseduju legalni status niti učestvuju u pravnom sistemu. Ovde je je šikaniranje od strane vlasti učestala pojava. Grad slamova koji se izvorno vezuje za Južnu Ameriku ili Afriku jeste tip grada u koji spadaju najsiromašnija romska naselja u Srbiji i drugim zemljama Evrope. Definicija slamova iz pomenutog globalnog izveštaja UN Habitata o ljudskim naseljima iz 2003. kaže da su slamovi naselja sa neadekvatnim pristupom pitkoj vodi, sanitetu i ostalim infrastrukturama, zatim da imaju loš kvalitet kuća, veliku prenaseljenosti i neizvesan rezidencijalni status. Ove karakteristike koje UN Habitat navodi za slamove ima preko stotinu beogradskih romskih naselja.

Sastav stanovništva i njihovi statusi u beogradskim slamovima su prilično divergentni. Od Roma koji su na neki način uspeli da se prijave u Beogradu ili su starosedeoci, do izbeglica Roma sa Kosova, koji mogu biti najviše zastupljeni (od 20 do 40%) u jednom naselju u Beogradu. Jedan broj stanovnika čine i ekonomski migranti sa juga Srbije, iz mesta gde nije moguće ostvariti nikakvu ekonomsku egzistenciju. Veliki broj stanovnika čine i Romi azilanti iz zemalja Zapadne Evrope i EU, koje je Srbija prihvatila nazad sporazumom o readmisiji. Jedan broj stanovnika nije romske nacionalnosti, jednostavno reč je o najsiromašnijim ljudima, izbeglicama ili odbačenima. Veliki broj stanovnika ovih naselja jesu mladi i deca. Neki podaci govore da Roma ima čak do 600.000 u Srbiji, iako su se na popisu iz 2002. godine kao Romi izjasnilo 108.193 građana. O broju i stanju dece, tj. mladih Roma i Romkinja u Srbiji najbolje govore sledeći podaci: “Prema UNICEF-ovom izveštaju o stanju dece u Republici Srbiji (2006. godina), gotovo 70% romske dece je siromašno, a preko 60% romskih domaćinstava sa decom živi ispod granice siromaštva. Najugroženija su deca koja žive izvan gradova i u domaćinstvima sa više dece. Preko 4/5 siromašne romske dece živi u porodicama u kojima odrasli članovi nemaju ni osnovno obrazovanje(15).

Uzmemo li obzir podatke o siromaštvu i odlike procesa slamizacije analizom slučaja rušenja koji se desio u beogradskom naselju u Bloku 67, shvatamo da kompleksni odnosi između lokalnih vlasti i stanovnika naselja, postaju još kompleksiji blizinom beogradske Buvlje pijace. Pijaca predstavlja izvor prihoda i preživljavanja sakupljača i preprodavaca reciklirane robe. Lokalne i pijačne vlasti razvile su niz pravila, mreža i kompleksnih aranžmana sa stanovnicima/korisnicima pijace od kojih ostvaruju izvesnu dobit.

Kako Mike Davis u svojoj publikaciji „Planeta slamova“(16) navodi da nacionalne i lokalne političke mašine tolerišu neformalna naselja sve dokle god mogu da kontrolišu političku kompleksnost slama, te da od slama imaju direktnu materijalnu korist. Ovi skoro feudalni odnosi zavisnosti prema lokalnoj policiji ili bitnim igračima u određenim političkim partijama i nevladinim organizacijama jesu čvrsto ukorenjeni a nelojalnost prema njima može izazvati uništavanje samoga naselja.

Trenutno raslojavanje evropskih društava koje je posebno izraženo u zemljama bivšeg Sovjetskog Saveza i Jugoslavije sadrži u sebi potencijal socijalnih nemira u kojima bi Romi mogli igrati bitnu ulogu kao trans-nacionalna etnička grupa. Nekontrolisana migracija Roma u zapadnoevropske zemlje nije poželjna, iako su granice otvorene.

Nije iznenađujuće da postoji strategija za “rešavanje romskog pitanja” u pomenutim zemljama. Dekada inkluzije Roma 2005- 2015, okuplja države centralne i jugoistočne Evrope, međunarodne organizacije (Svetska Banka, Institut za otvoreno društvo, Program za razvoj Ujedinjenih nacija, Savet Evrope, Banka za razvoj Saveta Evrope(17)) i romska udruženja građana. Cilj je “unapređivanje položaja Roma, kao i smanjivanje neprihvatljivih razlika između Roma i ostalog dela stanovništva. Pored određenih prioritetnih oblasti (stanovanje, obrazovanje, zapošljavanje i zdravstvo), posebna pažnja je posvećena i suzbijanju diskriminacije, smanjenju siromaštva i poboljšanju položaja žena, a osnovni princip je i uključivanje predstavnika romskih zajednica u sve procese.

Politika Međunarodnog monetarnog fonda (IMF), kreditiranje onih država koje ispunjavaju uslov privatizacije teritorije, nekretnina i resursa, je dovela već 80ih u Africi i Latinskoj Americi do devastacije lokalnih ekonomija, umirenja srednje klase i slamizacije čitavih regija.

Dekada inkluzije Roma će pre svega voditi ka nominalnoj ravnopravnosti Roma u zemljama Dekade, da bi se legitimizovala njihova deportacija iz drugih zemalja u “matične zemlje”. Istovremeno se podržava elita koja je inkluziju ostvarila kontrolom novčanih i drugih davanja, što je kontraproduktivno razvoju romskih zajednica kao samoorganizovanih političkih subjekata.

(1) Robert Jütte, Poverty and Deviance in Early Modern Europe, Cambridge, 1994.

(2) Security a la Italiana: Fingerprinting, Extreme Violence and Harassment of Roma in Italy, 2008, report, European Roma Rights Centre and others;

izvor:

http://www.soros.org/initiatives/roma/articles_publications/publications/fingerprinting_20080715/fingerprinting_20080715.pdf

(3) izvor: http://www.hiap.fi/index.php?page=304&abr=0&event=137

(4) izvor: http://www.hel.fi/wps/portal/Kaupunginmuseo_en/Artikkeli_en?WCM_GLOBAL_CONTEXT=/Museo/en/museum+news/news+and+events/leave+your+roma+prejudices+behind

(5) izvor: http://www.dur.org.rs/cms/index.php?option=com_content&view=article&id=83:u-maarskoj-rome-ubijaju-po-metodologiji-slinoj-taktici-amerikog-kju-kluks-klana&catid=34:vesti&Itemid=56

(6). David Rych, „Ispod mosta – varijacija na temu društvene relevantnosti ili … poseta zoološkom vrtu“ str. 34-37, Under the Bridge Beograd, Biro za kulturu i komunikaciju, Novi Sad, 2005.

(7) Tanja Ostojić, Open Studio of New Belgrade Chronicle, 2007;

izvor: http://tanjaostojic.blogspot.com/

(8) Lorenz Aggermann, Eduard Freudmann, Can Gülcü, Beograd Gazela-Reiseführer in eine Elendssiedlung., Drava Verlag, Klagenfurt, 2008.

(9) Večernje novosti, 11.07.2005., izvor: http://www.novosti.rs/code/navigate.php?Id=14&status=jedna&vest=77610&datum=

(10) izvor: http://www.b92.net/info/vesti/index.php?yyyy=2008&mm=09&dd=24&nav_id=320375&nav_category=12)

(11) izvor: http://www.belville.rs/kosmomi.jsp

(12) Borba, 3.4.2009.; izvor: http://www.borba.rs/content/view/4472/123/

(13) YUCOM, Pozdrav od Šabana Bajramovića, Peščanik;

izvor: http://www.pescanik.net/content/view/2970/61/

(14) The challenge of slums- Global report on human settlements 2003, UN Habitat;

izvor: http://www.unhabitat.org/downloads/docs/GRHS.2003.3.pdf

(15) Vlada Srbije, „Strategija za unapređivanje položaja Roma u Republici Srbiji“, „Službeni glasnik RS”, br. 55/05, 71/05- ispravka, 101/07 i 65/08), Beograd, 9. aprila 2009. godine;

izvor: http://www.humanrights.gov.yu/dokumenti/roma/strategija_april_09.pdf

(16) Mike Davis, Planet of Slums, Verso, London 2007;

kraća verzija eseja: http://abahlali.org/files/NLR26001.pdf

(17) izvor: http://www.romadecade.org/index.php?content=1

Autori teksta, umetnici Vladan Jeremić i Rena Rädle rade na zajedničkim projektima od 2002. godine, detektujući, istraživajući i komentarišući stanje u društvu kao i promene prostora grada Beograda i šire. Koriste polje savremene umetnosti kao jedno od mogućih formata za kritiku, imajući aktivnu javnu poziciju u raznim poljima društvenog aktivizma.

Detaljnije informacije su dostupne na web sajtu autora: http://raedle-jeremic.modukit.com

Error: The expand/collapse plugin requires that both parameters (id,title) are used.

This is a captcha-picture. It is used to prevent mass-access by robots. (see: www.captcha.net)
:
(*):
(*):
 
  • March 9, 2012, 3:52 pm - Leah

    Secam se jos, kao malo dete sa 5-6 godina isao sam u Milatovac kod pbarabe Dese,zivela je u kuci u samom sklopu skole u Milatovcu. Kada je ostala bez muza, ostala je da zivi sama u toj kuci, a kako joj je Muz bio ucitelj, pa je kuca njoj pripala po nasledstvu.Tu pored Skole postojao je, mozda i dan danas postoji fudbalski teren, na kom je moja prababa pratila svaku seosku utakmicu, naravno u drustvu komsija, koji su ziveli i po 500-600 metara daleko. Secam se svakog putica, svakog sumarka, sve i jedne livade, svake kuce, svake prespavane noci tamo ponekad stvarno pozelim da sam opet mali, da opet idem tamo, da opet vidim sve te ljude koje poznajem proslo je stvarno dosta godina od kad nisam bio u Milatovac.za sada cu imati u vidu da prvom prilikom obidjem Milatovac.